Kleszcz może czekać na żywiciela nawet kilka lat, zupełnie bez jedzenia! A gdy już się przyczepi, potrafi żerować nawet przez kilka dni, stopniowo pijąc krew i… przekazując patogeny.
Kleszcze nie mają płuc! Oddychają przez przetchlinki – drobne otwory po bokach ciała, które prowadzą do systemu tchawkowego. Co ciekawe – w trakcie żerowania ich metabolizm spowalnia, a zużycie tlenu jest minimalne. Potrafią prawie „zatrzymać oddech”, by dłużej przetrwać na żywicielu!
Ślina kleszcza zawiera: – środki znieczulające (żeby nie poczuć ukłucia), – antykoagulanty (żeby krew nie krzepła), – i immunosupresanty (żeby układ odpornościowy nie zareagował). Brzmi jak plan doskonały na niezauważony atak, prawda?
Na pierwszej parze odnóży (na tarsusie, czyli ostatnim członie nogi) mają wyspecjalizowany narząd zmysłowy (chemoreceptor i termoreceptor). To miedzy innymi dzięki niemu kleszcze są tak skuteczne. Potrafią „zauważyć” ofiarę kierując się jej wydechem. Reagują na nawet niewielki wzrost CO2 w otaczającym je powietrzu o 0,1–1% (1000–10 000 ppm). Dla porównania: jeden wydech człowieka podnosi ilośćWięcej oJak kleszcze wyczuwają człowieka z kilku metrów?[…]
Narząd Hallera to złożony organ czuciowy zlokalizowany na grzbietowej (górnej) stronie goleni pierwszej pary odnóży kleszcza. Składa się z: Jamki (receptory węchowe) – wykrywają lotne substancje chemiczne, w tym CO₂, amoniak, kwas mlekowy, aldehydy, feromony itp. Sensilla (włoski czuciowe) – wyspecjalizowane struktury, które są w stanie rejestrować zmiany temperatury, wilgotności oraz zapachu. Ten superczuły biologicznyWięcej oNarząd Hallera – jak wygląda i do czego służy kleszczom?[…]
W typowym powietrzu atmosferycznym mamy około 400 ppm = 0,04% CO₂ (ppm to skrót od parts per million, czyli części na milion. W skrócie: ile cząsteczek (np. CO₂) przypada na milion cząsteczek mieszaniny (np. powietrza). Dla powietrza 400 ppm CO₂ oznacza, że na 1 000 000 cząsteczek powietrza przypada 400 cząsteczek dwutlenku węgla (CO₂). JedenWięcej oStatystyki dotyczące kleszczy i boreliozy – najważniejsze liczby[…]
1. Wydychany CO₂ przez żywiciela (np. ssaka, ptaka, a nawet człowieka) rozprasza się w powietrzu. 2. Molekuły CO₂ trafiają do receptorów chemicznych w narządzie Hallera. 3. Te receptory przesyłają sygnał do centralnego układu nerwowego kleszcza, co powoduje reakcję behawioralną – zwykle uruchamia to aktywne poszukiwanie źródła zapachu. Co jeszcze wykrywa narząd Hallera? Poza CO₂, narządWięcej oJak kleszcz wykrywa dwutlenek węgla? Rola narządu Hallera[…]
Kleszcze są ślepe, ale mają bardzo czuły narząd – tzw. narząd Hallera, umieszczony na przedniej parze odnóży. Dzięki niemu potrafią: wyczuć ciepło ciała, rozpoznać obecność dwutlenku węgla, wykryć wilgotność powietrza i drgania. To ich „superzmysł”, który zastępuje wzrok.
Kleszcze są aktywne nie tylko latem. Wystarczy kilka dni z temperaturą powyżej 5°C i już wychodzą z ukrycia – nawet zimą! Dlatego warto chronić się przez cały rok, szczególnie w cieplejszych okresach jesieni i wczesnej wiosny.
Nie każdy kleszcz przenosi boreliozę. Jednak szacuje się, że w niektórych rejonach Polski nawet 30–50% kleszczy może być nosicielami krętków Borrelia. Im dłużej kleszcz pozostaje w skórze, tym większe ryzyko zakażenia – usuń go jak najszybciej!
